Povećaj veličinu slova Vrati na prvobitnu veličinu slova Samnji veličinu slova štampaj sfsštampaj
 

Pošalji prijatelju

Setimose

11. 08. 2017. Užice

Autor: Radio Luna Izvor: Radio Luna/Istorijski klub Užice/ Pisanja Predraga Kovačevića/ RTS/ foto izvor: Istorijski klub Užice

Znate li ko je prvi užički ekolog?

Užički časovničar Risto Tešić (1845-1904) bio je angažovan na zaštiti prirode i kulturnih dobara u Užicu. Grad je sačuvao od bujica, pretvorio goleti u parkove.

Risto Tešić je rođen 1845. godine. Bio je užički časovničar čijom je zaslugom sačuvana, kao verski i istorijski spomenik, najstariji pravoslavni verski objekat u Užicu, drvena crkva Svetog Marka.

Taj hram na Carini je, po otvaranju Saborne crkve Sveti Đorđe u Užicu 1842. godine, bio zapušten i u procesu propadanja.

RistoTešić je, uz pomoć grupe istomišljenika, kako nam priča predsednik Društva istoričara Užica Nemanja Spalović, tokom nekoliko godina obnovio i dogradio crkvenu zgradu na Carini, odnosno drvenu zvonaru za dva zvona, uredio je crkvenu portu, posadio lipe i ogradio prostor oko crkve.

Sajdžijski zanat Risto Tešić je, inače, učio u Nemačkoj i Švajcarskoj. Uočio je da su u tim zemljama velike površine, parkovi ili šumski pojasevi oko gradova, pod zelenilom.

Užice i njegova neposredna okolina je, s druge strane, bila opustošena  jer su meštani i novodoseljeni stanovnici iz današnjeg regiona, zbog zime i mraza, sekli voćnjake, šume i drugo rastinje, nakon što su se turski podanici iselili 1862/63. godine iz šest utvrđenih gradova u Srbiji, među kojima je bilo i Užice.

Kako navodi Spalović, ogolela su brda i padine u okolini Užica, a bujićna voda se u velikoj količini slivala u kotlinu.

Užice je postalo nezdravo mesto sa velikim procentom tuberkuloznih bolesnika.

Risto Tešić, zaljubljenik u prirodu, želeo je da oplemeni Užice i njegovu okolinu, zbog čega je stekao poštovanje grupe građana koji su ga pomagali u ostvarivanju njegovog nauma.

Ristovim akcijama su ukroćena tri potoka sa severne strane Užica, Koštički, Buarski i Gluvaćki potok. Tešić je pošumio njihove strane, a obale zaštitio šibljem kako se velike vode I nanosi ne bi sjurivali u varošicu.  

Više od 80 vrtsa drveća je zasadio Risto Tešić sa prijateljima, tokom 20 godina rada po goletima Velikog i Malog Zabučja.

Veliki užički park uz Đetinju pa do na vrh Zabučja delo je Riste Tešića, malog broja njegovih prijatelja i đaka užičkih škola, podseća Nemanja Spalović.

Osim što je podigao Veliki park, kako je podsećao pisac i novinar Predrag Kovačević, Risto je sa prijateljima, učenicima i đacima užičkih škola pošumio strmine i obale Đetinje, zaštitio ih šibljem, izgradio kupališta, vodenicu u parku, kamenu branu i jezerce, gde je iznajmljivao čamce. Na taj način je finansirao radove za lepše Užice. To je, prema pisanju Predraga Kovačevića, potvrdio užički hroničar Miladin Radović, pekar i kafedžija, koji u Samorukom rukopisu otkriva osnivanje Velikog Parka na zalasku 19. veka, i ističe zasluge Riste Tešića.

Rista Tešić je uredio dve parkovne površine u neposrednoj okolini Saborne crkve Sveti Đorđe. Uredio je prostor ispred stare zgrade Okružnog načelstva i prostor izmežu zgrade Realke, odnosno današnje Užičke gimnazije, i Saborne crkve.

Risto je bio zainteresovan i pratio je rad Nikole Tesle. Ristini saveti su bili dragoceni, tokom gradnje hidrocentrale na Đetinji. Zaslužan je za konstruisanje prevoza, drvenih kola sa volujskom vučom, koja su prevozila teške delove za prvu užičku hidrocentralu.

Bio je i osnivač Podružnice Srpskog Poljoprivrednog društva za okrug užički.

Osim što je bio sajdžija i zaljubljenik u prirodu, ekolog, Tešić je, kako je pisao RTS, bio i vodeničar, baštovan, preparotor ptica, vojni bolničar, pomoćnik telegrafiste, poštovan i u varoši i u Beogradu.

Risto Tešić je umro 1904. godine. Sahranjen je o trošku Opštine i sa najvećim počastima, zbog dugogodišnjeg angažovanja na zaštiti prirode i kulturnih dobara u Užicu.

Po Tešiću je nazvana ulica u Užicu, ispod groblja Dovarje, gde se rodio užički, verovatno prvi, ekolog.

Nema komentara.

Ostavi komentar

antiRobotImage